Szpital, będąc pozwanym o błąd medyczny, nie może ponosić negatywnych konsekwencji z faktu nieprzeprowadzenia sekcji zwłok dziecka, w sytuacji, kiedy każda z wielu możliwych do udowodnienia, na tle stanu faktycznego tej sprawy, hipotez dotyczących przyczyn zgonu jest obarczona znaczącymi wątpliwościami. Tak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 04 listopada 2016 r., I CSK 739/15.

Powódka w sprawie domagała się zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wywołaną utratą nienarodzonego dziecka wskutek błędów diagnostyczno-terapeutycznych, których dopuścił się personel medyczny pozwanego szpitala.

Sąd pierwszej instancji powództwo oddalił przyjmując wprawdzie, że personel medyczny pozwanego szpitala dopuścił się zaniedbań w należytym wykonaniu obowiązków medycznych (m.in. poprzez nieprawidłowe wykonanie badania KTG), to jednak pomimo zawinienia, powództwo nie mogło zostać uwzględnione z uwagi na brak wykazania adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem personelu medycznego a śmiercią nienarodzonego dziecka powódki. W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji wskazał, że specyfika spraw o zadośćuczynienie za krzywdy powstałe u pacjentów placówek zdrowia na skutek udzielonych im świadczeń opieki zdrowotnej wyraża się w tym, że w wielu wypadkach nie jest możliwe pozyskanie wiedzy o pewności związku przyczynowego pomiędzy doznaną szkodą a zachowaniem pracowników jednostki leczniczej, dlatego należy odwołać się do prawdopodobieństwa takiego związku w stopniu wysokim, nie wymagającym od osoby poszkodowanej ścisłego i pewnego udowodnienia jaka dokładnie była przyczyna powstałej szkody. W sprawie będącej przedmiotem wyrokowania sąd pierwszej instancji nie mógł uznać, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że czynności medyczne podjęte przez lekarza pozwanego szpitala miały bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy z obumarciem płodu (bezpośrednio po nieprawidłowym wykonaniu KTG przeprowadzono badanie USG, którego wynik był prawidłowy – nie dało to podstawy do przyjęcia przez sąd pierwszej instancji, że do niedotlenienia płodu doszło w czasie badania KTG). W takim stanie rzeczy brak sekcji zwłok uniemożliwia przyjęcie wysokiego prawdopodobieństwa istnienia związku przyczynowego pomiędzy zaniedbaniem personelu medycznego pozwanego szpitala a obumarciem płodu.

Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne sądu pierwszej instancji i apelację oddalił w całości. Sąd ten podkreślił, że zastosowanie konstrukcji dowodu prima facie, oparte na swobodnym wnioskowaniu powinno odpowiadać zasadom logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego. Gdy stopień prawdopodobieństwa jest zbyt niski, nie można uznać istnienia związku przyczynowego za wykazany. W okolicznościach tej sprawy na podstawie dwóch ustalonych faktów, tj. nieprawidłowo przeprowadzonego badania KTG oraz śmierci dziecka nie można było przyjąć istnienia wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy tymi faktami.

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powódki. Sąd ten uznał, że sądy obu instancji prawidłowo uznały, że, w świetle ustalonego przez nie stanu faktycznego, nie było możliwe przyjęcie w sposób pewny związku przyczynowego pomiędzy śmiercią nienarodzonego dziecka powódki, a zachowaniem personelu medycznego strony pozwanej, polegającego na braku powtórzenia badania KTG albo jego wydłużeniu oraz na odstąpieniu od dalszej obserwacji klinicznej ciąży powódki i jej hospitalizacji. Nie wiadomo bowiem jaka była przyczyna zgonu. Ustalenie przyczyno zgonu mogło nastąpić w oparciu o wyniki sekcji zwłok, której w niniejszej sprawie zaniechano, z uwagi na brak zgody na jej przeprowadzenie. Sąd Najwyższy wskazał, że poznanie przyczyny zgonu mogłoby mieć wpływ na przyjęcie odpowiednio wysokiego związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem personelu a zgonem dziecka, uzasadniającego uwzględnienie powództwa. Jednocześnie jednak zostało zaznaczone, że do przyjęcia odpowiedniego stopnia prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy zawinionym zachowaniem personelu medycznego jednostki leczniczej a śmiercią nienarodzonego dziecka nie zawsze jest potrzebne przeprowadzenie sekcji zwłok. Jednakże w stanie faktycznym tej sprawy, ze względu na istotne w tym względzie wątpliwości, dowód ten mógłby doprowadzić do ustalenia przyczyny śmierci dziecka oraz, czy gdyby badanie KTG zostało należycie przeprowadzone, zaś powódkę pozostawiono do dalszej obserwacji w pozwanym szpitalu, to możliwe byłoby uratowanie dziecka, względne zwiększyłby się szanse na jego przeżycie.

Omawiane orzeczenie pokazują, jak istotne dla wykazania odpowiedzialności szpitala jest udowodnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zawinionym zachowaniem personelu medycznego szpitala a skutkiem tego zachowania (w okolicznościach niniejszej sprawy – śmiercią nienarodzonego dziecka). Samo wykazanie winy personelu szpitala nie jest wystarczające, aczkolwiek stopień naruszenia obowiązków medycznych przez personel szpitala ma znaczenie dla istnienia odpowiedniego stopnia prawdopodobieństwa. Niemniej, należy mieć na uwadze, że dla udowodnienia odpowiedzialności szpitala konieczne jest, obok wykazania winy szpitala, udowodnienie istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zawinionym zachowaniem personelu a skutkiem tego zachowania (w procesach medycznych wystarcza wykazanie odpowiednio wysokiego stopnia prawdopodobieństwa wystąpienia związku przyczynowego). Brak sekcji zwłok może natomiast uniemożliwiać jego wykazanie. Stanowi on zatem cenny dowód w procesach z tytułu błędów medycznych.

Maciej Nowakowski, radca prawny i doradca podatkowy, Szczecin, dnia 19 sierpnia 2017 r.

Kancelaria zajmuje się dochodzeniem odszkodowań i innych świadczeń dla osób poszkodowanych w wyniku błędów medycznych. W przypadku gdyby potrzebowali Państwo pomocy prawnej lub chcieli zlecić prowadzenie sprawy sądowej w przedmiocie dochodzenia roszczeń z tytułu błędów medycznych, pozostajemy do Państwa dyspozycji i zachęcamy do kontaktu.
Niniejsza informacja ma charakter ogólny i nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej. Udzielenie porady prawnej lub sporządzenie opinii prawnej powinno być poprzedzone wnikliwą analizą Państwa indywidualnej sytuacji. O ile są Państwo zainteresowani uzyskaniem porady lub opinii, pozostajemy do dyspozycji.