Wyłącznie ciężkie i głębokie upośledzenie funkcji życiowych, porównywalne z krzywdą związana z definitywną utratą osoby najbliższej, może uzasadniać roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego w postaci więzi bliskości na podstawie art. 448 w związku z art. 24 § 1 kodeksu cywilnego (dalej jako „k.c.”).

Taką konkluzję niesie za sobą uchwała 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2018 r. III CZP 60/17.

Co to oznacza w praktyce?

Gdy na skutek wypadku lub błędu medycznego osoba poszkodowana (np. dziecko) dozna ciężkiego i nieodwracalnego uszczerbku na zdrowiu (np. uszkodzenie mózgu, którego skutkiem jest znaczny uszczerbek na zdrowiu, w tym upośledzenie rozwoju umysłowego, nieodwracalny stan śpiączki, trwały stan wegetatywny), osoby dla niej najbliższe (np. rodzice) mogą domagać się na swoją rzecz zadośćuczynienia za krzywdę.

W tych okolicznościach SN uznaje, że doszło do naruszenia dobra osobistego „osoby najbliższej” w postaci więzi bliskości.

Zgodnie z wytycznymi SN zawartymi w uchwale, naruszenie dobra osobistego w postaci więzi bliskości następuje tylko w razie istnienia szczególnie silnego stosunku emocjonalnego i psychicznego o charakterze rzeczywistym i trwałym. Charakter związku między bliskimi ma być szczególny. Przy braku szczególnie silnych relacji, nie będzie możliwe stwierdzenie istnienia tego rodzaju dobra osobistego, co przesadzi samoistnie o niezasadności roszczenia. Rozstrzygające znaczenie będą miały indywidualne okoliczności każdego przypadku.

SN w uchwale wprost wskazał, że: „Sąd może przyznać zadośćuczynienie za krzywdę osobom najbliższym poszkodowanego, który na skutek czynu niedozwolonego doznał ciężkiego i trwałego uszczerbku na zdrowiu.”.

Przy takim sformułowaniu uchwały rodzi się dość interesujące zagadnienie prawne:

Czy Sąd może przyznać zadośćuczynienie za krzywdę poszkodowanemu, który na skutek czynu niedozwolonego doznał ciężkiego i trwałego uszczerbku na zdrowiu, z tytułu naruszenia jego własnego dobra osobistego w postaci „więzi bliskości (rodzinnej)” z jego osobami najbliższymi?

We wskazanym wyżej pytaniu chodzi o zadośćuczynienie z innego tytułu niż uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, którego podstawą prawną jest art. 445 § 1 k.c., a o zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego zasądzane na podstawie art. 448 w związku z art. 24 § 1 k.c.

W mojej ocenie odpowiedź powinna być twierdząca. Należy wyraźnie rozgraniczyć krzywdę wywołaną uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, od krzywdy wywołanej naruszeniem dobra osobistego. W ten sposób osoba poszkodowana zyskuje dodatkowy tytuł prawny do domagania się na swoją rzecz zadośćuczynienia za krzywdę – zadośćuczynienia za krzywdę związaną z naruszeniem jej dobra osobistego w postaci „więzi bliskości (rodzinnej)” z osobami najbliższymi.

Wydaje się, że skoro omawiane w uchwale SN okoliczności naruszają dobro osobiste osoby najbliżej (w relacji osoby najbliższej do poszkodowanego), to tak samo naruszają dobra osobiste poszkodowanego (w relacji poszkodowanego do osoby najbliższej). Wieź bliskości (rodzinna) jest symetryczna i zawsze zakłada się jej istnienie pomiędzy co najmniej dwiema osobami (np. dziecko-mama, dziecko-tata).

Powyższy wniosek wspiera moim zdaniem fragment uzasadnienia uchwały, w którym SN wskazał, że istnienie więzi bliskości (rodzinnej) – jako dobra osobistego – oznacza istnienie takiego samego co do treści i autonomicznego, mającego wymiar indywidualny, dobra po stronie każdego z podmiotów połączonych tą więzią.

Będę na bieżąco przyglądał się praktyce orzeczniczej w powyższym zakresie i omawiał dla Państwa ciekawe wyroki sądów powszechnych.

Radca prawny i doradca podatkowy Maciej Nowakowski

Jeżeli chcesz być informowany na bieżąco o sprawach z zakresu mojej specjalizacji, polub i obserwuj moją stronę. Jestem dla Was na Facebook’u, gdzie prowadzę stronę Maciej Nowakowski Radca Prawny Odszkodowania. Jestem również autorem Bloga o Zakażeniach Szpitalnych. Blog połączony jest ze stroną na Facebook’u Zakażenia szpitalne – aspekty prawne. Zachęcam do czytania wpisów.

Moja Kancelaria zajmuje się prawem medycznym, prawem podatkowym i finansowym oraz dochodzeniem odszkodowań i innych świadczeń dla osób poszkodowanych w wyniku błędów medycznych oraz wypadków komunikacyjnych, w pracy, w gospodarstwach rolnych i innych. W przypadku gdybyś potrzebował pomocy prawnej lub chciał zlecić prowadzenie sprawy sądowej w przedmiocie dochodzenia roszczeń ze wskazanych wyżej tytułów, pozostaję do Twojej dyspozycji i zachęcam do kontaktu. Jestem dostępny pod adresem e-mail: nowakowski@zakazeniaszpitalne.plnowakowski@ltc-legal.pl oraz pod nr tel. 604211919.

Niniejsza informacja ma charakter ogólny i nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej. Udzielenie porady prawnej lub sporządzenie opinii prawnej powinno być poprzedzone wnikliwą analizą Twojej indywidualnej sytuacji, której jestem gotowy się podjąć na Twoje zlecenie. Swoją wiedzę i doświadczenie stawiam do Waszej dyspozycji.